Laboratuvarda Yetiştirilen İnsan Nöronları Bir İnsanoid Robotu Güçlendiriyor
1987 yapımı bilim kurgu filmi RoboCop ’da, kurumsal mühendisler öldürülen bir polis memurunun beynini titanyum bir gövdeye bağlayarak bir siborg…
1987 yapımı bilim kurgu filmi RoboCop’da, kurumsal mühendisler öldürülen bir polis memurunun beynini titanyum bir gövdeye bağlayarak bir siborg yaratmıştı. Yüzyılın başından bu yana bilim insanları, nöronları bir robota bağlama vizyonunu gerçeğe dönüştürmenin yollarını araştırıyor. İlk deneylerde 2000 yılında lamprey beyin hücreleri bir robotu yönlendirmek için kullanılmıştı.1
Bu hayalin peşinde çalışanlardan biri, Stanford Üniversitesi’nde biyomühendis ve OpenMind şirketinin kurucusu olan Jan Liphardt. “Robotlar elbette büyüleyici, ancak beni daha çok ilgilendiren şey, robotların dünyayı anlamasına ve iyi kararlar almasına yardımcı olacak doğru mimarilerin ne olacağını düşünmek,” dedi Liphardt. “Bir biyomühendis olarak, nöronların ve biyolojik hesaplamanın günümüz robotlarıyla ilgili olup olmadığını merak etmek doğal.”

Uzaktan nöral kültürlere bağlanan Iris, sosyal ipuçlarını birkaç milisaniyelik bir gecikmeyle işleyip yanıtladı. Burada Iris’in San Francisco sokaklarında yürüdüğü görülüyor.
OpenMind
Uzaktan nöral kültürlere bağlanan Iris, sosyal ipuçlarını birkaç milisaniyelik bir gecikmeyle işleyip yanıtladı. Burada Iris’in San Francisco sokaklarında yürüdüğü görülüyor.
Yakın zamanda Liphardt ve ekibi, Iris adlı bir insanoid robotu laboratuvarda yetiştirilen insan nöron kültürlerine uzaktan bağladı. Bu hücreler, Iris’in gördüklerine dayalı girdiler aldı; bu girdiler nöral aktivitelerini etkileyerek Iris’in davranışını geri besleme yoluyla yönlendirdi. Araştırmacılar, nöral kültürlerin bir robotun kontrol döngüsü içinde güvenilir bir şekilde çalışabildiğini kanıtladı. Bu gelişme, gelecekte makinelerin öğrenme, uyum sağlama ve karar verme yeteneklerini güçlendirebilir.
“Bu çok ilginç bir makale,” dedi Georgia Teknoloji Enstitüsü’nde nöromühendis olan ve mevcut çalışmada yer almayan Steve Potter. “Burada yaptıkları, canlı doku kullanarak robotikte bir tür kontrol elde etme yolunda önemli bir ilk adım.”
Nöral Sinyallerden Robotik Yanıtlara
Deneyleri için Liphardt ve ekibi, araştırmacıların uzaktan erişip kullanabilmek üzere satın aldığı, indüklenmiş pluripotent kök hücrelerden (iPSC’ler) elde edilen insan serebral korteks nöron kültürlerine dayanan iki ticari platform kullandı. Avustralya’daki bir şirketten iki boyutlu (2D) kültürler ve İsviçre’deki bir şirketten üç boyutlu iPSC sferoidleri kullanıldı. Her iki kültür de şirketleri tarafından nöronlara elektriksel impulslar ileten ve bunları alan elektrot dizileri üzerinde yetiştirildi.
Araştırmacılar, bu nöral platformları kendi ülkelerinden uzaktan Iris adlı insanoid robota bağladı. Bir uygulama programlama arayüzü (API), Iris ile hücreler arasındaki iletişime yardımcı oldu. Iris’e yerleştirilen kameralar dış dünyayı görüntüleyerek bu bilgileri API aracılığıyla nöronlara iletti. Araştırmacılar daha sonra kültürlerle bağlantılı elektrotlarda “spike” adı verilen elektriksel patlamaları aradı. “Bu [spike’lar] daha sonra çıktıya dönüştürülüyor ve bu çıktılar tekrar Iris’e geri akıyor,” diye açıkladı Liphardt.
Jan Liphardt, Stanford Üniversitesi’nde biyomühendis ve OpenMind şirketinin kurucusu.
OpenMind
Jan Liphardt, Stanford Üniversitesi’nde biyomühendis ve OpenMind şirketinin kurucusu.
Bu sistem, Iris’in temel sosyal ipuçlarını yorumlamasına ve yanıtlarını ayarlamasına olanak tanıdı. Örneğin, bir kişi Iris ile etkileşime girdiğinde kameralar bu bilgiyi sağladı. “Ve bu girdiye dayanarak, ‘Ah, bu ilginç. [Kişi] mutlu ve etkileşimde,’ diye sonuç çıkarıyor,” dedi Liphardt. “Eğer gözlerinizi kapatıp ondan uzaklaşırsanız ve onu görmezden gelirseniz, o da sakinleşiyor.”
Liphardt ve ekibi yaklaşık 500 simülasyon yürüttü ve taze 2D kültürlerin sinyalleri yüzde 94’e varan bir doğrulukla 150-240 milisaniye içinde çözdüğünü gözlemledi. Buna karşılık sferoidler yüzde 91’e varan bir doğrulukla iki saniyeye varan bir gecikme sergiledi.
Potter bunun önemli bir gecikme olduğunu belirtti. “Siz ve ben ellerimizle veya ağızlarımızla bir şey yaparken, bunu 10 ila 100 milisaniyelik bir döngü içinde yapıyoruz,” dedi. “Yani [bu çalışma] önemli bir ilk adım, ancak oldukça mütevazı bir ilk adım.”
Biyolojik Hesaplamanın Vaadi ve Sınırları
Liphardt’a göre bu deneyler, biyolojik hesaplamanın fiziksel yapay zekâyla ilgili olup olmadığını keşfetme ilgisiyle ortaya çıktı. “Bir biyomühendis ve aynı zamanda bir baba olarak, en azından bunu denemek ve teknolojinin ne yapabileceğini görmek benim için önemli,” dedi. Ayrıca bu sistemlerin gelecekte daha da geliştirilmesinin gerçek dünya uygulamaları olabileceğini ekledi.
Örneğin, bu tür robotlar insanların evlerinde yer alabilir ve standart bir bilgisayar çipi yerine canlı nöronları kullanarak bir ailenin kişisel tercihlerine uyum sağlayabilir. “O zaman bu bilginin kopyalanamayacağına veya çalınamayacağına daha çok güvenirsiniz ve sonuçta daha güvenli ve çok daha benzersiz bir şeye sahip olursunuz,” dedi Liphardt.
“Bu teknolojiler henüz gelişimin erken aşamalarında, ancak bu durum robotların karmaşık ortamlarda daha iyi gezinebildiği bir geleceğe yol açabilir,” dedi Cortical Labs’in CEO’su Brett Kagan, The Scientist dergisine gönderdiği bir e-postada. Kagan, Liphardt ve meslektaşlarının kullandığı 2D nöral kültür platformunu geliştiren şirketin CEO’su olsa da projede yer almadı. “Zorluk insanoid robotun kendisi değil, onun gerçek dünya uygulamalarına güvenilir ve ölçeklenebilir bir şekilde entegre edilmesini sağlamak.”
Potter, bu tür robotların insanlara yardım etmede hemen bir uygulama alanı bulamayabileceğini, ancak “Bunun, beynin ve nöral devrelerin nasıl çalıştığını öğrenmek için deneysel bir model olduğunu” belirtti.
Biyolojik Hesaplamanın Etik Sınırları
Geçmişte bu tür çalışmalar, özellikle bilinçle ilgili etik endişeleri tetiklemişti. Liphardt, kullandıkları kültürlerin çok basit olması nedeniyle bu çalışmanın bilinç veya duyarlılık sorularını gündeme getirmediğini belirtti. “Biz basit bir hücre tabakası veya topu değiliz,” dedi.
Iris, kameralarıyla yakaladığı sosyal ipuçlarını yorumlayan, bunları kültüre edilmiş nöronların anlayabileceği sinyallere dönüştüren ve çıktıyı Iris’e geri besleyerek yanıt vermesini sağlayan bir sisteme bağlı. Burada Iris’in arka planında beyin aktivitesi sinyalleri görülüyor.
OpenMind
Iris, kameralarıyla yakaladığı sosyal ipuçlarını yorumlayan, bunları kültüre edilmiş nöronların anlayabileceği sinyallere dönüştüren ve çıktıyı Iris’e geri besleyerek yanıt vermesini sağlayan bir sisteme bağlı. Burada Iris’in arka planında beyin aktivitesi sinyalleri görülüyor.
“Eğer insanlar çok daha karmaşık nöral yapılar yetiştirmeye başlarsa veya örneğin beyin-bilgisayar arayüzlerindeki gibi elektrot dizilerini hayvanlara veya insanlara bağlarsa bu hesaplama tamamen değişirdi,” diye ekledi.
“Bu bilgisayarlar, fiziksel duyuları algılayacak kadar derin bir karmaşıklık içermiyor,” diye katıldı Kagan. Bu alandaki aktif araştırmalara rağmen, Cortical Labs tarafından geliştirilen sentetik biyolojik sistemlerin herhangi bir deneyim yaşayabileceğine dair bir kanıt olmadığını belirtti. “Bunun dikkatli bir şekilde izlenmesi gereken bir endişe olduğunun farkındayız ve bu, bağımsız biyoetikçiler, filozoflar ve düzenleyici uzmanlarla yaptığımız çalışmaların bir parçası.”
Potter, insanlar bilinç veya duyarlılık hakkında düşündüklerinde asıl sorulması gereken sorunun, hücre kültürlerinin acı çekip çekmediği olduğunu ekledi. “Acı hissetmek için milyarlarca yıl boyunca çok karmaşık devreler geliştirdik,” diye açıkladı. Bu nedenle, bu nöromodülatör sistemlere sahip olmayan nöronal kültürlerin herhangi bir acı yaşaması son derece düşük bir olasılık gibi görünüyor.
Bu projedeki ve nöral organoid araştırmalarındaki temel etik endişenin, bağışçıların iPSC’lerinin bir robotu güçlendirmesi için onay alması olduğunu belirtti. Bu kriter projede karşılandığı için herhangi bir etik sorun olmadığını düşünüyor.
Gelecekte Liphardt, araştırmacıların sistemi geliştirmek için çalışacağını, böylece hücrelerin daha uzun süre dayanmasını sağlayacaklarını belirtti: 2D kültürler 100 günden fazla hayatta kalırken, sferoidler sadece birkaç gün dayanabildi. Kültürler yaşlandıkça Iris’in gecikmesi arttı ve bu da onun davranışını değiştirdi. Ancak Liphardt bunu bir başarısızlık olarak değil, bir özellik olarak görüyor.
“Her robotun kendi kişiliğine sahip olması ve bazen bizim gibi hatalar yapması, bazen de ‘ölmesi’ fikrinde çekici bir şey var,” dedi. “Ve standart bir akıl yürütme modeline kıyasla insanların bu tür bir teknolojiyle daha fazla bağ kurması beni şaşırtmazdı.”
- Reger BD, ve diğerleri. Beyinleri robotlara bağlamak: Nöral dokuların hesaplama özelliklerini incelemek için yapay bir vücut. Artif Life. 2000;6(4):307-324.